Нийтлэл · 2026-09-29
Зөвшөөрөлгүй бурхад
Mr. Robot-оос эхэлсэн, эрх мэдэл ба бидний сонголтын тухай хэдэн бодол.
Mr. Robot цувралыг үзсэнээс хойш нэг өгүүлбэр нь миний толгойноос гарахаа больчихсон.
“The top 1% of the top 1%, the guys that play God without permission.”
Анх сонсоход зүгээр л маш их хөрөнгө мөнгөтэй, хэмжээлшгүй эрх мэдэлтэй хүмүүсийн тухай ярьж байгаа мэт. Харин эргээд бодохоор “зөвшөөрөлгүй” гэдэг үг нь илүү сонин санагдаад байгаа юм. Хэнээс ч асуулгүй бусдын амьдралд тийм их нөлөөлж чадна гэдэг ямар байдаг бол?
Цувралын эхэнд Elliot бүх зүйлийн цаана E Corp байгаа гэж хардаг. Гэтэл цаашлах тусам тэр аварга компани хүртэл Deus Group гэсэн илүү том сүлжээний нэг хэсэг болж таарна. Хамгийн дээд талд нь хүрчихлээ гэж бодтол дахиад нэг давхар гарч ирж байгаа юм шиг.
Тэр хэсэг надад нэг асуулт үлдээсэн. Бидний мэддэг нэрс, улс төрчид, зурагтаар хардаг хүмүүс, албан тушаалын хамгийн дээр бичигддэг захиралууд үнэхээр эрх мэдлийн эцсийн цэг нь мөн үү? Эсвэл бид зүгээр л хамгийн ил харагддаг хэсгийг нь мэддэг юм болов уу?
C. Wright Mills-ийн The Power Elite энэ тухай бодох нэг өнцөг өгдөг. Тэр 1950-аад оны Америкийн том бизнес, улс төр, цэргийн удирдлагуудын хоорондох холбоог авч үзсэн. Тус тусдаа харагддаг эдгээр хүрээний хүмүүсийн ашиг сонирхол, албан тушаал, харилцаа огтлолцох үед эрх мэдэл хэрхэн төвлөрдөг тухай. Эх сурвалж
Үүнээс бодоход “хамгийн дээр хэн байдаг вэ?” гэдэг асуулт маань ч арай дутуу юм шиг. Магадгүй “хэн хэнтэй хамт шийдэж байна, тэр ярианд хэн байхгүй байна?” гэж асуух хэрэгтэй байх.
Жишээ нь, би хаана ажиллахаа сонгож болно. Гэхдээ миний хүссэн ажил байх эсэх, тэр ажлаар амьдралаа авч явж болох эсэхийг ганцаараа шийдэхгүй. Надад сонголт байгаа. Харин сонгож болох зүйлсээ би өөрөө гаргаж тавиагүй.
Энэ хоёрын ялгааг өмнө нь нэг их боддоггүй байж.
Монголын тухай бодоход ч энэ асуулт хол санагдахгүй. 2026 оны зургаадугаар сард Оюу толгойгоос Монголд хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэхийг шаардсан хүмүүс тээврийн зам хаасан. Харин компани тээвэр саатах нь улсын татварын орлогод нөлөөлнө гэж мэдэгдсэн. Эх сурвалж
Тэр мэдээг уншаад би шууд нэг талыг нь зөв гэж дүгнэхээсээ өмнө өөр зүйл бодсон. Ийм гэрээ, ийм шийдвэрийн тухай жирийн иргэн яг хэдийд оролцож ярьдаг юм бол? Нөхцөлийг нь тогтоож байхад уу, эсвэл үр дагавар нь амьдралд нь мэдрэгдэж эхэлсний дараа юу? Гэрээний заалт гэдэг нэг талдаа цаасан дээрх өгүүлбэр. Харин түүний үр дагаврыг хүн өдөр тутмынхаа амьдралаар туулж болно.
Тэгээд бүр цааш бодохоор зөвхөн бидний өмнөөс шийдвэр гаргах тухай ч биш юм шиг.
Steven Lukes эрх мэдлийн нэг хэлбэрийг хүмүүсийн хүсэл, итгэл үнэмшил, өөрийн амьдралыг ойлгох арга барилд нөлөөлөхтэй холбож тайлбарладаг. Эх сурвалж Энэ санаа надад жаахан эвгүй санагддаг. Би ямар нэг зүйлийг өөрөө хүссэн гэж бодож байхад тэр хүсэл хаанаас эхэлснийг нь мэдэхгүй байж болох нь.
Миний амжилт гэж боддог зүйл үнэхээр минийх үү? Эсвэл би бусдын үнэ цэнтэй болгосон зүйлийн төлөө өөрийн хүслээр гүйж байна уу? Гэхдээ бусдаас нөлөө авсан бүхэн хуурамч хүсэл болчихгүй. Яг хаана нь миний сонголт эхэлж байгааг ялгах л хэцүү.
Магадгүй Elliot-ийн тэр өгүүлбэр надад ийм учраас үлдсэн байх. “Бурхан болж тоглох” гэдэг нь бүхнийг мэдэх тухай биш. Өөрөө хэзээ ч уулзахгүй хүмүүсийн амьдралд хүрэх шийдвэр гаргаж чаддаг байх тухай.
Намайг хэн гэдгийг ч мэдэхгүй хүний шийдвэр миний ирээдүйн нэг хэсгийг өөрчилж болно гэж бодохоор сонин. Тэр хүний хувьд ажлынх нь нэг асуудал байж болно. Миний хувьд хэдэн жилээ яаж өнгөрүүлэх тухай асуудал байж болно.
Гэхдээ эндээс “бид юу ч биш юм байна” гэж дүгнэмээргүй байна. Бидний гаргадаг шийдвэрүүд бас бодит. Зүгээр л амьдралаа өөрөө сонгож байгаа гэдэгтээ итгэхийн хажуугаар, тэр сонголтын хүрээг хэн тогтоосныг асуумаар санагддаг.
Тэгвэл бид яг юу юм бэ?
Өөрсдийн амьдралыг шийдэж байгаа хүмүүс үү, эсвэл бусдын шийдвэрүүдийн дунд өөртөө амьдрах зай олж байгаа хүмүүс үү?
Магадгүй хоёулаа байх. Харин аль нь хэр их вэ гэдгийг л би мэдмээр байна.